به گزارش روابط عمومی دفتر نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه، در ویژه‌برنامه «هوای حرم» که روز دوشنبه پنجم خرداد ۱۴۰۴ به مناسبت سالروز شهادت امام جواد علیه‌السلام از شبکه استانی کرمان پخش شد، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر عارفی، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه علوم پزشکی کرمان، به بررسی ابعاد مختلف شخصیت این امام همام پرداخت و دوران امامت ایشان را یکی از بحرانی‌ترین ادوار تاریخ تشیع توصیف کرد.
وی با اشاره به اینکه همه ائمه معصومین علیهم‌السلام از جایگاه عصمت و کمال تام انسانی برخوردارند، خاطرنشان کرد: «ائمه ما، به‌ویژه رسول گرامی اسلام و حضرت صدیقه طاهره، در رأس قله فضائل انسانی قرار دارند، اما شرایط تاریخی و اجتماعی خاص برخی از آن‌ها، ویژگی‌های خاصی به نوع هدایتگری آنان بخشیده است. امام جواد علیه‌السلام نیز از جمله ائمه‌ای هستند که در زمانه‌ای بسیار پیچیده و بحرانی، مأمور به هدایت جامعه شدند.»
دکتر عارفی با تأکید بر اینکه امام جواد علیه‌السلام نخستین امامی بودند که در خردسالی، یعنی در حدود ۸ سالگی به امامت رسیدند، افزود: «همین مسئله باعث شد که امامت آن حضرت، هم جلوه‌ای از اعجاز و هم منبعی از شبهه برای برخی از مردم باشد. نزدیکان، این خردسالی را دلیلی بر تقویت ایمان خود می‌دیدند، اما برخی مردم و حتی بخشی از شیعیان، این امر را باور نمی‌کردند و آن را زمینه‌ساز بحران دانستند.»
ایشان با بیان اینکه قدرت حاکم بنی‌عباس به‌ویژه مأمون و معتصم، از موقعیت خاص امام جواد علیه‌السلام بیمناک بودند، تصریح کرد: «تجربه حاکمیت عباسی از امام حسین علیه‌السلام و قیام عاشورا، از امام باقر علیه‌السلام و جهاد فرهنگی‌اش، و از امام رضا علیه‌السلام با نفوذ سیاسی کم‌نظیرش، حساسیت ویژه‌ای نسبت به خاندان اهل‌بیت ایجاد کرده بود. اکنون پس از شهادت امام رضا علیه‌السلام، رهبری شیعیان به یک کودک سپرده شده بود و حاکمان عباسی می‌خواستند از این فرصت برای ضربه‌زدن به تشیع بهره‌برداری کنند.»
دکتر عارفی به طراحی‌های سیاسی مأمون اشاره کرد و گفت: «مأمون با استفاده از اصل فقهی «ولی من لا ولی له»، خود را قیم امام معرفی کرد و حتی با تحمیل ازدواج دخترش، ام‌الفضل، به امام جواد علیه‌السلام کوشید تا با نفوذ استخباراتی به خانه امام، کنترل کاملی بر آن حضرت داشته باشد. در واقع، ام‌الفضل نه همسر واقعی امام که عامل نفوذی در خانه ایشان بود.»
وی ادامه داد: «یکی از مهم‌ترین عرصه‌های روشنگری امام جواد علیه‌السلام، عرصه مناظرات علمی بود. در یکی از معروف‌ترین مناظرات، امام خردسال با یحیی بن اکثم، فقیه و مناظره‌گر مشهور زمان، مواجه شد. در برابر یک پرسش، حضرت ده‌ها فرع فقهی مطرح کردند و سپس به‌تفصیل پاسخ گفتند، چنان‌که یحیی بن اکثم از پاسخ‌گویی عاجز ماند و زبان به اعتراف گشود. این مناظره در سراسر دنیای اسلام آن روز منتشر شد و نقش بسزایی در تقویت جایگاه امامت در ذهن و دل مردم ایفا کرد.»
دکتر عارفی، وضعیت جامعه را در آن زمان فاقد آمادگی فرهنگی و سیاسی برای درک امامت برشمرد و با نقل حدیثی از امام جواد علیه‌السلام گفت: «حضرت فرمودند: صَديقُ كُلِّ امرِئٍ عقلُه و عَدوُّه جَهلُه؛ یعنی بهترین دوست انسان عقل اوست و دشمن او جهلش. مردم آن دوران به‌سبب جهل، فریب دشمن را می‌خوردند و علی‌رغم روشنگری‌های امامان معصوم، همچنان زمینه برای شهادت آنان فراهم بود.»
وی در پایان جمع‌بندی سخنان خود را چنین بیان کرد: «امامت حضرت جواد علیه‌السلام در اوج بحران شیعه، در فضایی پر از تردید، تهدید و تحمیل رقم خورد. اما آن حضرت با تکیه بر علم، معنویت و درایت الهی خود، توانست این بحران را مدیریت کند و مسیر حق را در برابر موج انحرافات و دشمنی‌ها روشن سازد. تشیع، مدیون این پایداری و تبیین است.»