روز عَرَفَه، ۹ ذی‌الحجه، یک روز پیش از عید قربان است. بنابر فقه شیعه، حج‌گزاران باید از ظهر تا غروب شرعی این روز را در عرفات وقوف کنند. عرفه نزد مسلمانان از روزهای پرفضیلت سال محسوب می‌گردد و در منابع روایی اعمالی برای آن برشمرده‌اند که بافضیلت‌ترین آنها دعا و استغفار است. زیارت امام حسین(ع) و خواندن دعای عرفه نیز در این روز بسیار سفارش شده است.
اهمیت روز عرفه
روز عرفه روز آغاز مناسک حج است. حج گزاران در این روز در صحرای عرفات گرد هم می‌آیند و ضمن دعا و استغفار، از توفیق در ادای فریضه مهم حج شکرگزاری می‌کنند. نظر به اهمیت این روز، ادعیه و مناجاتی ویژه آن از معصومین و بزرگان دینی نقل شده است. در برخی منابع، دعایی از پیامبر(ص) برای این روز نقل شده است. از جمله مشهورترین این ادعیه، دعای عرفه امام حسین(ع) است که بسیاری از شیعیان هر ساله در نقاط مختلف دنیا، به قرائت آن در این روز اهتمام جدی دارند. از دعاهای مشهور دیگر برای این روز، دعای عرفه امام سجاد(ع) نقل شده است.
روایات بسیاری روز عرفه را به عنوان روزی ویژه برای بخشایش گناهان و استجابت دعا معرفی کرده‌اند. همچنین امامان شیعه احترامی خاص برای این روز قائل بوده و مردم را به بزرگداشت این روز فرا می‌خوانده‌اند و سائلان را به هیچ روی، دست خالی رد نمی‌کرده‌اند. همانطور كه از امام باقر عليه السلام چنين نقل شده است كه فرمود : يوم عرفه يوم دعاء روز عرفه روز دعا و درخواست [از خداوند] است».
از طرفي روز نهم ذي الحجه روز شهادت حضرت مسلم ابن عقيل فرستاده سيد الشهدا عليه السلام به كوفه است كه به امر ابن زياد و پس از بي وفايي و پيمان شكني مردم مظلومانه به شهادت رسيد.در فضيلت آن حضرت همين بس كه سالها پيش از شهادتشان رسول اكرم صل الله عليه و آله وسلم خطاب به اميرالمومنين عليه السلام فرمودند :فرزند عقيل در راه محبت فرزند تو كشته مي شود ديدگان مومنين بر او مي گريد و فرشتگان مقرب بر او درود مي فرستند .
لازم بذكر است در اين روز جناب هاني ابن عروه نيز كه بزرگ طايفه خويش بود به جرم پناه دادن و كمك به حضرت مسلم به شهادت رسيد و بدن مطهر هر دو بزرگوار در زاويه مسجد كوفه دفن گرديد.
برخی از مستحبات روز عرفه
برای روز عرفه اعمال مستحبی در روایات برشمرده شده که برخی از آنها عبارتند از:
-
بنابر روایات، دعا و استغفار با فضیلت‌ترین عمل روز عرفه است و در میان ادعیه،دعای عرفه امام حسین(ع)، بسیار توصیه شده است.
-
بعد از نماز عصر پيش از آن كه مشغول به خواندن دعاهاى عرفه شود در زير آسمان دو ركعت نماز بجا آورد و نزد حق تعالى به گناهان خود اعتراف و اقرار کند تا به ثواب عرفات رستگار شود و گناهانش آمرزيده گردد. پس چون وقت زوال شد زير آسمان رَوَد و نماز ظهر و عصر را با ركوع و سجود نيكو به عمل آورد و چون فارغ شود دو ركعت نماز اقامه كند. در ركعت اوّل بعد از حمد، توحيد و در دوم بعد از حمد، قُل يا اَيُّهَا الْكافِروُنَ خوانده شود. و بعد از آن چهار ركعت نماز گزارد که در هر ركعت بعد از حمد، توحيد پنجاه مرتبه بخواند. كه اين نماز، همان نماز حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام است .
-
غسل.
-
زیارت امام حسین(ع).
-
بیتوته در منا به این معنا که حج‌گزار شب عرفه را تا طلوع فجر در مِنا بماند.
-
صدقه.
-
روزه.
-
تسبیحات حضرت رسول صَلَّى اللهِ عَلِیهِ وَ آله در روز عرفه
